Dedektifi nerede aramalı?
Yol üçtür: teklif sitesi, harita ya da bir tanıdığın tavsiyesi. Hepsi birkaç isim verir; karar görüşmede çıkar. Yolların sağladığı ve sağlamadığı şey şöyle:
| Yol | Size ne verir | Ne vermez | Hemen sorun |
|---|---|---|---|
| Teklif sitesi | Birkaç fiyat, kısa sürede dönüş, yorumlar | Rakamın kaç gün ve kaç kişi için söylendiği | “Bu tutar kaç gün, günde kaç saat?” |
| Harita | Yakındaki kayıtlar, puan, fotoğraf | İşin sizin ilçenizde nasıl yapılacağı | “İşim şu ilçede, oraya nasıl bakacaksınız?” |
| Tavsiye | Birinin yaşadığı gerçek bir deneyim | Sizin sorunuza uyup uymadığı | Tavsiye edene: “Sizin işiniz neydi, sonunda elinize ne geçti?” |
Tavsiye en güçlü başlangıç olsa da arkadaşınızın gönderdiği kişiyi de aşağıdaki gözle dinleyin.
Güvenilir dedektiflik bürosu para konuşurken belli olur
Karar verdirecek olan, konuşmanın gidişatıdır. Karşınızdakinin para sorusuna verdiği cevabı dinleyin.
Para göndermeden önce durmanız gereken dört davranış
İmkânsız vaat. Otel kaydı, mesaj dökümü, telefon konumu, “kesin yakalarız” sözü. Sokakta ne görüleceğini önceden bilen yoktur; kayıtlar da bir dedektifin alabileceği şeyler olmaz. Bunu satan kişi ya usulsüz bir yola giriyor ya da hiçbir şey teslim etmeyecek.
İş sürerken çıkan ek para. “Bir gün daha lazım”, “şunu da öğrendik, şu kadar daha” diye gelen mesajlar. Ek gün bazen gerçekten gerekir; o zaman sebebini anlatan kişi, ne kadar tutacağını söyler ve kararı size bırakır. Para önce, açıklama sonra geliyorsa durun.
Üçüncü kişinin hesabı. Para, konuşmayla ilgisi anlatılamayan birinin hesabına isteniyorsa durun. “Kuzenim bakıyor” gibi cevaplar ya da elden ödemede acele de aynı işarettir.
Tehdit. Parasını isteyene “eşine söylerim” demek, numarayı engellemek, sizi utandırmaya çalışmak. Daha para vermeden gelen hâli de var: “bugün karar vermezseniz yer kalmaz” baskısı. Bunlardan birini duyarsanız konuşmayı kapatın.
Bu davranışları iş başladıktan sonra gördüyseniz mesajları silmeyin, karşılık vermeyin. Parayı geri alamayanlar için yazdığımız not sırayı anlatıyor; şikâyet karakola ya da başsavcılığa yapılabilir.
Dürüst bir konuşma nasıl duyulur?
Karşınızdaki sorunuzu daraltan sorular sorar, işi büyütmeye çalışmaz. Belki gerek olmadığını söyler. Gün sayısını, kişi sayısını ve tutarı para gönderilmeden açıkça söyler; neyin elinize geçeceğini ve neye bakılamayacağını da.
Birkaç kişiyle konuşacaksanız aynı soruları sorun, cevapları yan yana yazın. Rakamlar farklı çıkacaktır: ücretin nasıl oluştuğunu bilince farkın sebebini de sorabilirsiniz.