Hangi işveren sorularına bakabiliyoruz?
Bir yer ve bir zaman söyleyebildiğiniz sorulara. Özel dedektif olarak baktığımız şey, çalışanın rapor süresinde ya da mesai saatinde söylenen yerde iş yapıp yapmadığıdır. “Bu elemana güvenemiyorum” duygusuyla plan kurulmaz, “raporlu olduğu hafta şu dükkânda çalıştığını duydum” bilgisiyle kurulur.
| Sorunuz | Bakılan yer | Sizden gereken |
|---|---|---|
| Raporluyken başka yerde çalışıyor mu? | Duyulan iş yerinin kamuya açık önü, rapor tarihleri içinde | Raporun başlangıç ve bitiş günü, duyulan adres |
| Ziyaret listesindeki müşteriye gitti mi? | Listeden seçilen adresler, yazılan gün ve saatte | Ziyaret listesi |
| Usta kendi işini açtı mı? | Söylenen atölye ya da dükkânın önü, mesai saatinde | Adres ve duyduğunuz günler |
Raporlu çalışanın dışarıda iş yaptığı söyleniyorsa
Söylenen yerde, rapor süresi içinde iş yapıyor mu, ona bakarız. Raporun neden alındığı ve doğru olup olmadığı bize gelmez: tanıyı, hastane adını, rapor kâğıdını göndermeyin. İki tarih ve bir adres yeterli.
Yazdığımız tek şey iş yaptığını gösteren şeydir: dükkânın önünde mal indiriyor, pazar tezgâhında satış yapıyor, açık bir şantiyede çalışıyor. Raporlu birinin markete yürümesi iş değildir, ona yer vermeyiz. Çalışanın evine, izin gününe ve kiminle görüştüğüne de bakılmaz.
Elinizdeki bilgi “bir yerlerde çalışıyormuş” kadarsa adres çıkmadan başlamak yalnız masraf olur.
Ziyaret listesi gerçeği gösteriyor mu?
Bunu öğrenmenin en ucuz yolu müşterinizi aramaktır. Listeden birkaç müşterinizi arayıp son ziyaretin ne zaman olduğunu sorun.
Müşterinize bunu soramıyorsanız ya da cevaplar birbirini tutmuyorsa listeden birkaç adres ve saat seçilir. Yazılan günde o adreste görülüyor mu, ona bakılır, gün ve saatiyle size bildirilir.
Usta ya da elemanınız kendi işini açtıysa
Söylenen adreste bir iş yeri var mı, o kişi mesai saatinde orada mı, buna bakarız. Şirket kurduğunu ve unvanını biliyorsanız Ticaret Sicili Gazetesi sorgusunda ilanını siz de açabilirsiniz.
Müşteri listeniz ya da kalıplarınız gittiyse asıl iş bunu belgelemektir. Atölye tarafındaki sıra için ustanız kendi işini açtıysa yazısına bakın.
Kasa ve stok açığında özel dedektif gerekir mi?
Cevabı önce sayım, vardiya çizelgesi ve kasa dökümü verir; bunlar sizdedir ve dışarıdan bakan biri onların yerini tutmaz. Kayıtlar belli bir adrese ya da kişinin anlattığı bir işe çıkıyorsa o adrese bakılabilir.
Çalışan araştırmasına nasıl başlanır?
Araştırmayı işletme sahibi ya da yetkilisi ister. Çalışanın görevi, tarihler, duyulan yer ve bu bilgiyi kimden aldığınız yeterli. Bakılacak gün ve saatler, kişi sayısı önceden belli olur; tutarı neyin değiştirdiği ücret yazısında.
Teslim edilen raporda yorum bulunmaz. Çalışan hakkında karar vermek, bir yaptırım ya da işten çıkarma adımı atmak size kalır; o güne kadar raporu iş yerinde dolaştırmayın.