Vadeli mal vermeden önce firmada ne görülür?
Önce imzayı atacak kişinin yetkisine ve malın gideceği adrese bakın. Merter’de ya da Osmanbey’de yeni tanıştığınız bir alıcı kumaş ya da ürün isteyip vade konuştuğunda, kartvizitteki ad ile faturaya girecek unvanın aynı olup olmadığını önce siz görürsünüz. Çeki kim imzalıyor, imza sirkülerinde o kişi var mı? Karşınızdaki “ortağım halleder” diyorsa o kişiyi de görmek istemeniz olağandır.
Sıra adrese geldiğinde özel dedektif olarak biz devreye gireriz. Üç şeye bakılır: açık mı, tabelada kimin adı var, mal hareketi var mı? Vade kararında aranan da çoğunlukla budur. Merter’de alıcı arayan bir satıcıysanız vadeli mal yazısı semte özgü ayrıntıları da veriyor.
Karttaki adres ile sevk adresi farklı çıkarsa
Bu her zaman kötü bir işaret olmaz: satış yeri bir semtte, deposu başka bir semtte olan firma da vardır. Yine de malı göndereceğiniz yer karttakinden farklıysa ikisine de bakmak gerekir, çünkü vade verdiğiniz firma ile malı teslim alan yer aynı olmayabilir. Sevk adresinde başka bir işletmenin adı görünüyorsa nedenini malı çıkarmadan alıcıya sorun.
Bu örnek kurgudur, yaşanmış bir olayı anlatmaz
Bir iplik toptancısından yeni bir alıcı üç ay vadeli mal istiyor. Kartta Merter yazıyor, sevk için Güneşli’de bir adres verilmiş. Taslak: iki adrese iki ayrı iş gününde birer bakış, kişi sayısı önceden belli. Malı çıkarıp çıkarmamak raporu gördükten sonra toptancının kararı.
Toptancı ön ödeme istiyorsa ne yaparsınız?
Önce paranın gideceği hesabın sahibine bakın. Unvan bir şirketi gösterirken ödeme bir kişinin hesabına isteniyorsa nedenini sorun; cevap olağan da olabilir, ama bunu duymadan para göndermek gerekmez.
Eminönü’nde, Laleli’de ya da Osmanbey’de dükkân gerçekten vardır; zor olan, sizinle yazışan kişinin o dükkânla bağını anlamaktır. Fotoğrafı gönderilen tabela başka birine ait olabilir. Başka şehirden ya da yurt dışından alım yapıyor, kendiniz gelemiyorsanız adrese biz bakarız: tabela, kepenk, söylenen işle uyuşan mal. Eminönü’ne gönderilecek bir ödemeniz varsa ön ödeme yazısıyla başlayabilirsiniz.
Ortaklık teklifi ya da mevcut ortağınız için ne yapılır?
Teklif aşamasında ilan geçmişine ve anlatılan iş yerine bakılır; mevcut ortakta soru, anlattığı yerde olup olmadığıdır. Yeni teklifte kuruluş tarihi, adres değişiklikleri ve yetkili değişiklikleri gazetede görünür, anlatılan hikâyeyle karşılaştırırsınız. Devren alacağınız ya da ortağı olacağınız iş yerinin sokakta ne kadar çalıştığına da biz bakarız.
Birlikte çalıştığınız ortak için soru daha dardır. “Müşteriye gidiyorum” dediği gün o adreste miydi, kendi işine ait bir adres var mı? Evi, ailesi ve özel hayatı bu işe girmez. Defter ve hesap tarafını mali müşaviriniz yürütür; ortağınız kasayı göstermiyorsa nereden başlanacağı da ona göre değişir.
Hangi sorguyu kim yapar?
Kayıt sorguları sizde kalır, adres bize. Mali müşaviriniz varsa sonuçları ona da gösterin.
| Nereden | Kim, nasıl | Ne görürsünüz | Ne görmezsiniz |
|---|---|---|---|
| Ticaret Sicili Gazetesi (TOBB) | Siz; üye girişiyle, unvan ya da sicil numarasıyla | 2003 ekiminden bugüne yayımlanan ilanlar, Türkiye genelinde unvan sorgusu | Güncel ciro, borç |
| MERSİS Firma Sorgu (Ticaret Bakanlığı) | Siz; e-Devlet ya da MERSİS hesabıyla giriş | Şirketin temel bilgileri | Ayrıntılı ortaklık tablosu görünmeyebilir |
| e-Vergi Levhası Sorgulama (e-Devlet) | Siz; vergi numarasını alıp kendi girişinizle ya da levhayı alıp doğrulayarak | Levha ve vergi kaydı bilgisi | Ödeme alışkanlığı |
| Ticaret sicili müdürlüğü | Siz ya da mali müşaviriniz | Sicil içeriği ve saklanan belgeler; elektronik ya da müdürlükte incelenebilir | Sicil dışı işler |
| TOBB Sanayi Veritabanı | Siz; ücretsiz abonelikle | Kapasite raporu almış sanayicilerin unvan, adres, ürün bilgisi | Raporu olmayan firma |
| Söylenen adres | Biz, sokaktan | Tabela, kepenk, görünen iş | İçerideki defter |
İcra, çek ve banka kaydına biz bakmayız; firmadan belge isteyin, bankanıza danışın.
Dedektif raporu elinize geçince ne yaparsınız?
Raporda gördüğünüz eksiği firmaya sorun. Rapor, gün ve saatiyle görülen şeyi yazar, varsa görüntüleri ekler: “tabela yok” der, “sahte firma” demez. Paylaşımlı büro ya da yeni taşınmış bir iş yeri de tabelasız olabilir. Bu cümleyi karşı tarafa açıp cevabını dinlemek, pazarlığın geri kalanını sizin yürütmenizi kolaylaştırır.
Mesajınıza neler eklenir?
Kartı, teklifi ya da sipariş yazışmasını, baktırmak istediğiniz adresi ve karar gününüzü göndermeniz yeter. Mal ya da paranın büyüklüğünü de yazın; bakılacak gün ve adres sayısıyla birlikte tutarı ücret kalemleri belirler. Parayı çoktan gönderdiyseniz bu sayfanın sorular bölümündeki son cevaptan başlayın.